Ebeveynlerin hayatta iken mallarını çocuklarından birine devredip diğerlerini mahrum bırakması sıkça tartışılırken, Kurul bu durumun dinî ve hukuki boyutunu netleştirerek bağışı alan çocuğun ne yapması gerektiğini açıkladı.
Mülkiyet hakkı ile adalet ilkesi arasındaki dengenin ele alındığı açıklamada, haksızlığın giderilmesine yönelik kritik uyarılara yer verildi. İşte çocuklara mal bağışında dinî hükümler, mülkiyet hakları ve vefat sonrasında yapılması gerekenler...
Bağış İçin Diğer Çocukların Onayı Gerekiyor Mu?
İslam hukukuna ve genel mülkiyet esaslarına göre bir kimse hayattayken kendi malı üzerinde dilediği gibi tasarruf etme, bağışta bulunma veya mülkünü dilediğine devretme yasal hakkına sahiptir.
Bu temel prensip doğrultusunda, anne veya babanın çocuklarından birine mal bağışlarken diğer çocuklarının onayını alma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak mülkiyet özgürlüğü bulunsa da, ebeveynlerin çocuklarına karşı en temel ahlaki ve manevi ödevlerinden biri aralarında ayrım yapmamaktır.
Çocuğun Cinsiyeti veya Yaşı Hükmü Değiştirir Mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu, çocuklara ayrım yapmadan eşit davranmanın anne ve babanın başlıca görevlerinden biri olduğunu vurguladı. Çocuğun kız ya da erkek, büyük ya da küçük olması bu hükmü kesinlikle değiştirmemektedir.
Ebeveynlerin mallarının tamamını veya büyük bir kısmını bazı çocuklarına vererek diğerlerini miras veya haktan mahrum bırakması, kardeşler arasında kin, düşmanlık ve aile bağlarının zetlenmesine yol açtığı için dinen uygun görülmemektedir.
Haksız Bağış Yapılmışsa Çocuk Ne Yapmalı?
Anne veya baba, adaletsiz bir şekilde mallarını tek bir çocuğa devredip diğerlerini mağdur etmişse, Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre öncelik bu haksızlığın gecikmeden giderilmesidir. Sürecin işleyişi iki farklı aşamada değerlendiriliyor:
-
Ebeveyn Hayattayken: Anne veya baba henüz hayattayken yapılan bu hatanın fark edilip telafi edilmesi, adaletin sağlanması ve malların hakkaniyet ölçüsünde yeniden dengelenmesi gerekir.
-
Ebeveyn Vefat Ettikten Sonra: Ebeveyn bu haksızlığı düzeltmeden vefat ederse, kendisine haksız olarak hibe edilen malı elinde bulunduran çocuğun manevi ve vicdani bir yükümlülüğü başlar. Bu durumda malı devralan çocuk, kendisine verilen mallardan diğer mirasçıların şer'î (dini ve hukuki) miras paylarına tekabül eden kısımları kardeşlerine iade etmelidir. Bu adım, kul hakkının sahiplerine verilmesi ve ahiret sorumluluğundan kurtulması açısından elzemdir.