O dönemlerde yollar bugünkü kadar güvenli değildi. Seyahat eden kişiler, karşılarına çıkabilecek saldırganlara karşı kendilerini korumak amacıyla yolun solundan ilerlemeyi tercih ediyordu. İnsanların büyük bölümünün sağ elini kullanması nedeniyle sol taraftan ilerlemek, kılıç taşıyan bir kişinin sağ elini savunma veya silahını çekme konusunda hazır tutmasını kolaylaştırıyordu.
Başka bir ifadeyle yolun solundan gitmek, karşıdan gelen kişiye karşı sağ kolu kullanabilecek bir konumda bulunmayı sağlıyordu. Zaman içerisinde bu davranışın bir yol alışkanlığına dönüştüğü düşünülüyor. Ancak soldan trafik uygulamasının tek ve kesin başlangıç nedeni konusunda tarihçiler arasında farklı değerlendirmeler bulunuyor.
PAPA'NIN 1300 YILINDAKİ TALİMATI DİKKAT ÇEKİYOR
Soldan ilerleme geleneğinin tarihindeki önemli gelişmelerden biri de 1300 yılına uzanıyor.
Tarihsel kayıtlara göre Papa VIII. Bonifacius, Roma'ya gelen hacıların yolculuk sırasında düzeni koruması amacıyla yolun solundan ilerlemelerini istemişti.
Bu talimatın Avrupa'daki sol taraftan ilerleme alışkanlığının yaygınlaşmasında etkili olduğu aktarılıyor. Ancak İngiltere'de soldan trafik uygulamasının ülke genelinde yasal bir zorunluluğa dönüşmesi çok daha sonraki yıllarda gerçekleşti.
İNGİLTERE'DE SOLDAN TRAFİK NE ZAMAN YASALAŞTI?
İngiltere'de soldan ilerleme alışkanlığı, artan at arabası ve taşıt trafiği nedeniyle zamanla yasal düzenlemelerle güvence altına alındı.
Bu süreçte öne çıkan tarihler şöyle:
-
1756: Londra Köprüsü'nde soldan ilerleme kuralı uygulandı.
-
1772: İskoçya'daki bazı yerleşimlerde soldan gitme zorunluluğu getirildi.
-
1835: Büyük Britanya ve İrlanda'daki bütün yollarda soldan ilerleme yasal zorunluluk haline geldi.
Böylece İngiltere'de yüzyıllardır devam eden trafik alışkanlığı, ülke genelinde geçerli bir kurala dönüştü.
FRANSIZ DEVRİMİ TRAFİĞİN SAĞDAN AKMASINI NASIL ETKİLEDİ?
Avrupa'da trafik düzeninin değişmesinde Fransız Devrimi'nin de önemli bir rol oynadığı kabul ediliyor.
Devrim öncesi Fransa'da aristokratların at arabalarıyla yolun solundan ilerlediği, halkın ise diğer taraftan gitmek zorunda kaldığı aktarılıyor. Fransız Devrimi sonrasında aristokratların dikkat çekmemek amacıyla yolun sağından ilerlemeye başladığı yönünde tarihsel bir anlatım bulunuyor.
Sağdan trafik uygulamasının yaygınlaşmasında Napolyon dönemindeki askerî düzenlemeler de etkili oldu. Napolyon'un orduların hareketlerini ve askerî manevraları kolaylaştırmak amacıyla sağdan ilerleme sistemini benimsediği, fethettiği Avrupa topraklarında da bu uygulamanın yayılmasına katkı sağladığı belirtiliyor.
Böylece Avrupa'nın önemli bir bölümünde sağdan trafik sistemi yaygınlaşırken İngiltere, Napolyon'un etkisi altına girmediği için kendi trafik geleneğini korudu.
NEDEN ABD'DE TRAFİK SAĞDAN AKIYOR?
Amerika Birleşik Devletleri'nde trafik düzeninin sağa geçmesinde bağımsızlık dönemi ve taşıt kullanımındaki farklılıklar etkili oldu.
-
yüzyılın sonlarında ABD'de sağdan trafik uygulamasını zorunlu hale getiren düzenlemeler yapılmaya başlandı. Pennsylvania'da 1792, New York'ta 1804 ve New Jersey'de 1813 yılında sağdan ilerlemeye yönelik kurallar kabul edildi.
Atlı yük arabalarında sürücülerin oturma biçimi ve karşıdan gelen araçları daha rahat görebilme ihtiyacı da sağdan trafik düzeninin benimsenmesini destekleyen etkenler arasında gösteriliyor.
Kanada ise uzun süre soldan trafik uygulamasını sürdürdü. Ancak ülke genelinde bu değişim aşamalı olarak gerçekleşti ve 1920'li yıllarda sağdan trafik düzeni yaygınlaştı. Kanada bugün tamamen sağdan trafik sistemini kullanıyor.
TRAFİĞİN SOLDAN AKTIĞI ÜLKELER HANGİLERİ?
İngiltere'nin tarihsel etkisiyle çok sayıda ülke soldan trafik sistemini benimsemiş olsa da bu uygulama yalnızca eski İngiliz sömürgeleriyle sınırlı değil. Japonya gibi farklı tarihsel nedenlerle soldan trafik kullanan ülkeler de bulunuyor.
Avrupa'da soldan trafiğin uygulandığı ülkeler:
-
Birleşik Krallık
-
İrlanda
-
Malta
-
Kıbrıs
Asya'da soldan trafik uygulayan ülkeler:
-
Japonya
-
Hindistan
-
Pakistan
-
Bangladeş
-
Sri Lanka
-
Malezya
-
Singapur
-
Endonezya
-
Tayland
-
Nepal
-
Brunei
-
Doğu Timor
Afrika'da soldan trafik uygulayan ülkeler:
-
Güney Afrika
-
Kenya
-
Tanzanya
-
Uganda
-
Zambiya
-
Zimbabve
-
Botsvana
-
Lesotho
-
Esvatini
-
Malavi
-
Namibya
-
Mauritius
-
Seyşeller
-
Mozambik
Amerika ve Karayipler'de soldan trafik uygulayan ülkeler:
-
Jamaika
-
Bahamalar
-
Barbados
-
Guyana
-
Surinam
-
Trinidad ve Tobago
-
Antigua ve Barbuda
-
Saint Lucia
-
Saint Kitts ve Nevis
-
Saint Vincent ve Grenadinler
Okyanusya'da soldan trafik uygulayan ülkeler:
-
Avustralya
-
Yeni Zelanda
-
Fiji
-
Papua Yeni Gine
-
Samoa
-
Solomon Adaları
-
Tonga
-
Tuvalu
-
Kiribati
-
Nauru
Ülkelerin yanı sıra Hong Kong ve Makao gibi bazı özel idari bölgelerde de trafik soldan akıyor. Buna karşılık ABD, Kanada ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde trafik sağdan ilerliyor.
SOLDAN TRAFİĞİN OLDUĞU ÜLKELERDE DİREKSİYON HANGİ TARAFTA?
Soldan trafik uygulanan ülkelerde otomobillerin büyük bölümünde direksiyon sağ tarafta bulunuyor. Böylece sürücü, yolun ortasına yakın konumda oturarak karşıdan gelen trafiği daha rahat görebiliyor.
Sağdan trafik uygulanan ülkelerde ise genellikle direksiyon solda yer alıyor. Ancak araçların direksiyon konumu ile trafiğin akış yönü farklı kavramlar olduğu için istisnalar da bulunabiliyor.
İngiltere, Avustralya ve Japonya gibi ülkelerde kullanılan araçların büyük bölümü bu trafik düzenine uygun şekilde tasarlanıyor.
SOLDAN TRAFİĞİN OLDUĞU ÜLKEDE ARAÇ KULLANACAKLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?
Türkiye gibi trafiğin sağdan aktığı bir ülkeden İngiltere, Japonya veya Avustralya'ya giden sürücüler için ilk günlerde araç kullanmak alışkanlıkların değişmesi nedeniyle zorlayıcı olabilir.
Yabancı bir ülkede soldan trafik düzenine uyum sağlamak için şu noktalara dikkat edilmeli:
-
Direksiyon konumunu öğrenin: Araçların çoğunda direksiyon sağ tarafta bulunur. Manuel araçlarda vites kolu da alıştığınızdan farklı konumda olabilir.
-
Kavşaklarda dikkatli olun: Dönüşlerde yanlışlıkla sağ şeride geçmemeye özen gösterin.
-
Döner kavşakları tanıyın: Soldan trafik uygulanan ülkelerde döner kavşaklarda genel hareket yönü saat yönündedir.
-
Sollama kurallarını öğrenin: Bu ülkelerde sollama genel olarak sağ taraftan yapılır.
-
Hızlı şeride dikkat edin: Çok şeritli yollarda hızlı şerit genellikle sağ tarafta bulunur.
-
Yaya geçitlerinde iki yönü de kontrol edin: Alışkanlıkla yanlış tarafa bakmak kazalara neden olabilir.
-
Navigasyon kullanın: Yol ayrımlarını ve kavşakları önceden görmek sürüşü kolaylaştırır.
-
İlk sürüşte acele etmeyin: Trafiğin yoğun olmadığı saatlerde kısa mesafelerle yeni düzene alışmaya çalışın.
İngiltere'de veya soldan trafik uygulanan başka bir ülkede araç kullanmadan önce o ülkenin trafik kurallarını incelemek ve kiraladığınız aracın kontrollerine alışmak güvenli bir yolculuk için önem taşıyor.